NebiOS X 10.2 güncellemesi artık mevcut!

Herkese selam. Evet, 10-15 gündür sessizdim, kusura bakmayın — bir yandan NebiOS'u geliştirmeye çalışıp bir yandan da dinlenerek hayatın tadını çıkarmaya çalışıyordum (itiraf edeyim ki biraz yorgunluk hissediyorum). Ancak bir kaç ufak tefek eksiklik dışında 10.2'nin hazır olduğunu düşünüyorum. O yüzden de kararlı güncelleme olarak piyasaya sürme kararı aldım.

Beta sürecinde Rachel, Larp, Instagram'dan H. ve Discord'daki diğer hata bildiren contributor'larıma teşekkür ediyorum. Hazırsanız 10.1'den beri ne değişti, onları anlatayım.

Bundle Store ve napp-runtime

Bu sürümün en büyük değişikliği, Bundle Store ve napp-runtime'ın baştan yazılması. Aralık ayında bu konuda detaylı bir yazı paylaşmıştım — oradan ayrıntıları okuyabilirsiniz. Ama burada da kısaca özetlemek istiyorum.

napp-runtime

napp-runtime'ın codebase'i artık çoğunlukla Python'a taşındı ve diğer NebiOS userspace komponentleri gibi Nuitka ile derleniyor. Bununla birlikte birçok kritik değişiklik geldi:

• Güvenlik: Ed25519 ve SHA256 kullanan manifest imzalama ve doğrulama sistemi eklendi. Bundle Store'a kayıtlı repolar tarafından imzalanmış manifest kontrolü ve bu manifestler aracılığıyla uygulama doğrulaması artık native olarak destekleniyor.
• Performans: Cold-start süresi yaklaşık yarı yarıya düştü — 400–500ms'den 200–300ms'e. Bunu yaptığım testlerde gözlemledim ve özellikle sık kullanılan uygulamalarda fark oldukça hissedilir oluyor.
• Binary cache: Eskiden /Applications/.My_App altındaydı, artık ~/.cache/napp-runtime/binaries altına taşındı.
• No sandbox modu: Sistem reposu tarafından doğrulanmış uygulamalarda bwrap izolasyon katmanını devre dışı bırakıp uygulamayı doğrudan sistem seviyesinde açabilirsiniz. Bunu önermiyorum, ama bu senin güvenliğin, senin kararın. Uygulama geliştiricileri bunu varsayılan olarak açamıyor.
• NINF 2.0: Uygulama tanımlayıcıları ve config'lerde artık NINF 2.0 native olarak kullanılıyor. Eski SDK (NINF 1.0) ile derlenmiş paketler çalışmaya devam ediyor, ancak Bundle Store'da yayın yapabilmek ve güncelleme gönderebilmek için yeni SDK + NINF 2.0 gerekecek.
• Bundle Store dışı kurulum: Başlatıcılar artık otomatik olarak oluşturuluyor. ~/Applications'a sürükle-bırak yaparak ekstra efor olmadan uygulama kurabilirsiniz — sadece online olmanız ve ilgili reponun sisteminizde tanımlı olması gerekiyor.

Bundle Store

Bundle Store da baştan yazıldı. Arayüz, NebiOS'un "one OS, all devices" vizyonuna uygun şekilde multi-form factor ve adaptive UI anlayışıyla yeniden tasarlandı. Bu güncellemeyle gelen özellikler:

• Depo (repository) yönetimi — resmi deponun yanı sıra üçüncü parti Bundle Store depoları eklenebiliyor.
• Paralel indirme desteği — büyük uygulamalar artık daha hızlı indiriliyor.
• .deb paket kurulumu desteği.
• FlatHub install linklerini tanıma — tarayıcıda bir Flatpak kurulum linkine tıkladığınızda, kurulum süreci doğrudan Bundle Store'a yönlendirilebiliyor.
• NebiOS için beta güncelleme kanalı eklendi.
• "Uygulama Bilgileri", "FlatHub'da Göster" ve "Uygulamayı Raporla" butonlarının çalışmaması sorunu giderildi.
• İmzalı manifest dosyası indirme sonrası otomatik kaydediliyor — ilk indirilen uygulamaları offline iken de açabiliyorsunuz.

Uygulama öneri algoritması ise indirme sayısına değil, kalite ve güncellik üzerinden çalışıyor. Bundle Store'daki indie yazılımcılar ve büyük yazılım firmaları bu sayede aynı sahada yer alıyor. Nasıl çalıştığını merak ediyorsanız kodlar GitLab'dan incelenebilir.

Yorum, story ve uygulama içi raporlama sistemi bu sürümde yer almıyor. Bunları ilerleyen point sürümlerinde sunmayı planlıyorum. Raporlama için şimdilik e-posta üzerinden ilerliyorum.

NebiDE

• Wallpaper Engine: Widget taşıma ve düzenleme sistemi baştan elden geçirildi. Widget ekleme ekranı yenilendi; simgeler artık temadan alınıyor.
• Kilit ekranı: Çoklu monitör kurulumlarında yalnızca ana monitörün kilitlenip diğerlerinin açık kalmasına neden olan sorun düzeltildi. (Bildirdiğin için tekrar teşekkürler, Rachel.)
• OOBE: Kurulum sırasında dil seçimi artık seçilen dile otomatik kaydırılıyor. Klavye dili varsayılan olarak sistem diline göre geliyor — dil ve klavye tercihleri farklı olanlar için seçim ekranı tabii ki durmaya devam ediyor.
• Client minimize animasyonu: Düzgün çalışmama sorunu giderildi.
• Control Center: Özel klavye tuşlarının düzgün atanamaması sorunu düzeltildi.

Diğer düzeltmeler

• Power manager: Ekran karartma (dim) event algılayıcısının touchpad ve gamepad girişlerini yok sayması sorunu giderildi.
• Launcher: Klavye ile gezinirken (yön tuşları, Tab) odakta olan düğmenin belirsiz görünmesi sorunu çözüldü.
• Kurulumda uyku sorunu: Yavaş bilgisayarların kurulum sırasında uykuya geçmesi nebide-pm-caffeine kullanılarak giderildi.
• Tooltip titremesi: Waybar tarafında düzeltildi. GTK tema tarafındaki iyileştirme devam ediyor.
• NVIDIA sistemlerde oturum açma ekranı donması: Cage compositor geçici olarak Weston ile değiştirildi.

NVIDIA kullanıcılarına özel not

Bu sürümden itibaren NVIDIA ekran kartı bulunan sistemler için ayrı bir ISO yayınlanıyor. İndirme sayfasında "Generic PC (64 bit) with Latest NVIDIA Drivers" seçeneğini tercih edebilirsiniz. SourceForge'da ise dosya adının sonu amd64+nvidia ile bitiyor. Bu ISO henüz yetişmediği için deneysel olarak işaretlenmiş durumda.

Bu ISO, şu an itibarıyla en güncel sürücü olan 590 ile geliyor. Ancak 590 sürücüsü GTX 1080 Ti ve 1050 Ti gibi Pascal mimarisi kartları desteklemiyor — Pascal için son desteklenen sürücü 580. Bu kart kullanıcılarının normal ISO'yu indirip 580 sürücüsünü kendilerinin kurması gerekiyor.

Ayrıca bu ISO'da oturum açma ekranı şifre sorарsa şifre yok — Enter ile geçebilirsiniz.

Bilinen sorunlar

• Software rendering altında NebiDE'de yaşanan flicker sorunu çözülemiyor. Sorunun Wayfire veya wlroots kaynaklı olduğunu düşünüyorum — damage tracking'in nasıl handle edildiğinde farklılıklar ve override'lar var, bu yüzden tam kaynağı netleştirmek zaman alıyor.
• Güncelleme sonrası oturumdan atılma: Bundle Store üzerinden güncelleme kurulumu sonrasında NebiDE konfigürasyonları yapılandırılırken oturumdan atılabilirsiniz. Bu, legacy client decoration plugin'i firedecor'un cosmodecor ile değiştirilmesinden kaynaklanıyor. Güncelleme yapmadan önce kaydedilmemiş işlerinizi kaydetmenizi öneririm.

Bundle Store depo desteği hakkında bir not

Bundle Store istemcisi (.napp depoları için) bu sürümde hazır durumda. Ancak HTML frontend tamamlanmadığı için sunucu tarafı kodunu şimdilik yayınlamıyorum — ileride yayınlayacağım. Bu sayede kendi depolarınızı oluşturabileceksiniz.

Nasıl edinebilirsiniz?

NebiOS X 10.2'yi üç farklı yoldan edinebilirsiniz:

• Web sitesi: nebios.org/download
• SourceForge: sourceforge.net/projects/nebios-official-mirror
• Bundle Store: Mevcut bir NebiOS X kurulumunuz varsa Bundle Store üzerinden doğrudan güncelleme alabilirsiniz.

Sorularınız veya geri bildirimleriniz için Discord sunucusuna beklerim.

— Sarp M.