NebiOS Recap - Mayıs 2026: 10.2.1 release notes ve çeşitli gelişmeler

Hey dudes, biliyorum, 10.2.1'in gidişatını takip edenler için son posttan bu yana epey zaman geçti. Stable sürümü bekleyenler muhtemelen iki buçuk aydır gözlüyordur. Evet, bu post sizin için. Ama sadece "10.2.1 çıktı" demenin ötesinde, duyurmak istediğim birkaç şey daha var, bir kısmı güzel bir kısmı pek değil. Ayrıca bu postun her zamankinden biraz erken çıkmasının bir sebebi var, ama o kısmı sona saklıyorum. Başlayalım.

10.2.1 burada

Sürüm numarasına bakınca küçük bir güncelleme gibi görünebilir, ama kapağın altında bir sürü şey dönüyor. Bu sürüme 10.3 değil de 10.2.1 dememin sebebi, 10.3'ün tamamen farklı hedefleri olması, ona zamanı gelince değineceğim. 10.2.1 ise odaklı bir düzeltme sürümü: baştan beri doğru çalışması gereken şeyler, artık düzeltilmiş halde. Toplamda 30'dan fazla hata düzeltildi.

Listeden önce: hata raporları, test oturumları ve bu sürümü doğrudan şekillendiren geri bildirimler için vista, kib, Kris F. (Toshy geliştiricisi), Yuki Imisura, Peter R. ve H.C.G.'ye (ve burada saymayı unuttuğum herkese) içtenlikle teşekkürler.

Kurulum ve ilk açılış

• OOBE'ye yeni aksan/varyant seçim ekranı eklendi: bir dil seçtikten sonra artık bölgesel varyantı da seçebiliyorsun (Brezilya ve Avrupa Portekizcesi, ABD ve İngiltere İngilizcesi gibi).
• Yerel dosya adları artık aksanlı ve varyant karakterleri doğru şekilde işliyor.
• Görünen dil adları artık sabit kodlu dizeler yerine python3-babel üzerinden üretiliyor.
• Dil kodlarının yanlış kaydedilmesine yol açan hata düzeltildi (örneğin en_US yerine en_EN), bu hata tarih formatlarında ve sıralamada ince sorunlara neden oluyordu.
• Intro videosunun herhangi bir nedenle oynatılamadığında kurulumu sessizce askıda bırakıp seni ortasında küçük siyah bir kare olan beyaz bir ekranda bırakan sorun düzeltildi. GStreamer hataları artık normal bir videonun bitişiyle aynı geçişi tetikliyor. Kurulum ne olursa olsun devam ediyor.
• Intro videosu pipeline'ının hiçbir şey üretmediği durumlar için bir yedek zaman aşımı eklendi.
• Düzeltildi: Calamares yükleyici slideshow'u kurulum sırasında oynamıyordu. Bu bir public beta sorunuydu, stable'da düzeltildi.
• NebiGreeter Wayfire'a taşındı. Önceden cage üzerinde çalışıyordu, sonra 10.2'de weston. Artık NebiDE ile aynı compositor'ı kullanıyor. Güzel yan etkisi şu: NebiGreeter çalışıyorsa NebiDE de çalışır, çünkü ikisi de Wayfire. "Giriş yapılıyor ama masaüstü açılmıyor" tarzı sorunlardan bir sınıf daha eksildi. (nouveau'da NebiGreeter'dan NebiDE'ye geçişte hâlâ küçük bir aksaklık var, ama H.C.G. ile bunun kaynağını bulduk: sebep modern kartlarda nouveau'nun çöp bir sürücü olması, NebiOS hatası değil. Nvidia, fuck you.)
• Btrfs artık resmî olarak desteklenmiyor ve yükleyici düzeyinde devre dışı bırakıldı. Btrfs'te ana dizinler /Users yerine /home altında oluşturuluyordu, bu da girişte hiçbir kullanıcının görünmemesine neden oluyordu. Btrfs hiçbir zaman test edilmediği veya desteklenenler listesinde yer almadığı için devre dışı bırakmak doğru karar. Btrfs desteği üzerinde çalışmak istediğin bir şeyse, kaynak kod açık ve katkılar memnuniyetle karşılanır (nasıl yapılacağı için SSS'ye bak).

Masaüstü ortamı

• Uygulamalar ve sistem entegrasyonlarında bir dizi aralıklı hatadan sorumlu, uzun süredir devam eden bir DBus oturumu yapılandırma sorunu düzeltildi. Bu hataların bir kısmını maskelemek için nebide-disable-dbusactivatable başlangıç geçici çözümü konulmuştu; kök neden çözüldüğüne göre artık devre dışı. Aynı düzeltmenin bir yan etkisi: masaüstü ortamına göre davranışını uyarlayan uygulamalar NebiOS'u GNOME olarak görüyordu, artık doğru XDG_CURRENT_DESKTOP kaydı sayesinde NebiDE'yi doğru şekilde görüyorlar.
• xdg-activation protokol desteği artık etkin. Bu olmadan, bir uygulama bir client'ı öne getirmeye çalıştığında, getiremiyordu. Bundle Store arka planda çalışırken bir .deb dosyası açtığında dosya Bundle Store'a gidiyordu, ama sen bundan habersiz kalıyordun çünkü o client öne gelmiyordu. Discord'dan bir link açıp Firefox'un sana geçmemesi de aynı durumdu. Her iki hata sınıfı da artık yok.
• Shell düzeyindeki diyaloglar (çöp kutusu onayları, Super+Enter hatırlatıcısı vb.) artık nebide-shellaction adlı merkezi bir sistem üzerinden yönetiliyor.
• Panel saati artık her dakika yerine her 5 saniyede bir güncelleniyor.
• Düzeltildi: saatin üzerine gelmek artık araç ipucunda tarihi gösteriyor.
• wcm ve wdisplays artık başlatıldığında seni doğru Kontrol Merkezi paneline yönlendiren NebiDE'ye özel bir uyarı gösteriyor. Her iki araç da gelişmiş kullanım için diyalog üzerinden erişilebilir durumda.
• Düzeltildi: "wdisplays'de devam et" butonuna tıklamak uyarı diyaloğunu ekranda açık bırakıyordu. Bu bir public beta sorunuydu. Artık wdisplays açılır açılmaz kapanıyor.

Utility Panel

• Düzeltildi: çöp kutusu gerçek durumundan bağımsız olarak her zaman boş görünüyordu. Artık içinde gerçekte ne varsa onu yansıtıyor.
• Düzeltildi: çöp boşaltma ses efekti yalnızca nebide-shell-trash üzerinden boşaltıldığında çalışıyordu. Ses kodu artık Utility Panel'in kendisine taşındığı için Nautilus, terminal veya başka bir yoldan boşaltsan da çalışıyor.
• Düzeltildi: Utility Panel'e sabitlenmiş Flatpak uygulama ikonları, uygulamanın gerçek ikonu yerine application-x-executable ikonuna düşüyordu.
• Kısmen düzeltildi: Utility Panel yenileme sorunu. Kalan kısıtlama Waybar'ın kendisinden kaynaklanıyor; bu çerçevede yapılabileceklerin bir sınırı var. NebiOS 11 için planlanan özel panel sistemi bunu düzgün şekilde ele alacak.
• nebide-shell-trash, nebide-shellaction içine taşındı. Eski komut, önceki 10.x yamalarıyla geriye dönük uyumluluk için hâlâ duruyor, ama muhtemelen NebiOS 11'de kalkacak.

Kontrol Merkezi

• Ekran Ayarları: düzenleme diyagramındaki bir monitöre tıklamak artık ayarlar panelini doğru şekilde güncelliyor. İkisi önceden senkronize değildi.
• Ekran Ayarları: yalnızca bir monitör aktifken etkinleştir/devre dışı bırak düğmesi artık gri, böylece tüm ekranları devre dışı bırakamıyorsun.
• Ekran Ayarları: ekran yapılandırması değişiklikleri artık 15 saniyelik bir onay diyaloğu gösteriyor. Onaylamazsan ya da yeni yapılandırma ekranını bozarsa otomatik olarak geri alınıyor. Diğer masaüstü ortamlarından ödünç alındı çünkü mantıklı.
• Bölgesel Ayarlar: saat dilimi seçici artık etkileşimli bir harita içeriyor. Liste kaydırmak yerine bölgene tıkla.
• Bölgesel Ayarlar: "Otomatik saat dilimi" düğmesi geçici olarak kaldırıldı. Yalnızca NTP senkronizasyonunu açıp kapatıyordu, saat dilimini gerçekten algılamıyordu, ki bu da ima ettiği şey değildi. Doğru bir uygulama planlanıyor.

Wallpaper Engine

• İyileştirildi: Wallpaper Engine özellikler diyaloğundaki resim yükleme algoritması yeniden yazıldı. Bir duvar kağıdı hâlâ yüklenirken diyaloğu açmak, resim bitene kadar client'ı yanıtsız bırakıyordu. Diyalog artık hemen açılıyor ve resimler belirgin şekilde daha hızlı yükleniyor. Masaüstü Wallpaper Engine'in kendisi etkilenmiyor; bu yalnızca özellikler diyaloğu için geçerli.
• Düzeltildi: çeşitli Wallpaper Engine widget'larındaki bellek sızıntıları.
• İyileştirildi: müzik çalar widget'ındaki şarkı sözü senkronizasyonu, özellikle önceki senkronizasyonun belirgin şekilde kaydığı hızlı parçalarda.
• Düzeltildi: sözler hâlâ yüklenirken şarkı değiştirildiğinde bir önceki şarkının sözlerinin ekranda kalmasına neden olan bir race condition. En son yüklenen ne ise, gerçekte ne çaldığından bağımsız olarak o görünüyordu.
• Düzeltildi: aynı race condition comic reader widget'ında resimler için de mevcuttu. Aynı pattern, aynı düzeltme.

Bundle Store ve napp-runtime

• Bundle Store yükleme süreleri belirgin şekilde iyileştirildi. Bellek sızıntısı sorunlarının büyük bir kısmı da giderildi.
• Düzeltildi: Bundle Store üzerinden indirilen uygulamalar, çevrimdışı durumlarda ilk açılışta internet bağlantısı istiyordu, çünkü manifestler uygulamayla birlikte gelmiyordu. Artık çözüldü.
• Düzeltildi: bir uygulama Bundle Store üzerinden güncellendiğinde, eski uygulamanın izinleri yeni sürüme aktarılmıyordu.
• Düzeltildi: bir uygulama no-sandbox modunda çalıştığında, napp-runtime ona sandbox'sız çalışma hakkı veren geçici bir token oluşturuyor. Bu token'lar global /tmp'te duruyordu. Artık kullanıcı başına ayrılıyorlar.
• Uygulama sayfalarındaki indirme butonları artık paket türünü (.napp, Flatpak, apt vb.) açıkça gösteriyor. Hatırlatma: uygulama deposunu veya kurulum yöntemini üstteki üç nokta menüsünden değiştirebilirsin. Bu 10.2'den beri var ama hâlâ insanları şaşırtıyor gibi.
• Çeşitli diğer Bundle Store hata düzeltmeleri ve algoritma iyileştirmeleri.
• Yeni bir NebiOS özelliği olan SafeFetch ile tanışın. SafeFetch, hassas uzak içeriklerin (uygulama manifestleri, mağaza yapılandırması vb.) sistem DNS'i ne olursa olsun onun yerine güvenilir DNS sunucuları üzerinden çekilmesini sağlar; sistem DNS'i bir ISS veya ağ yöneticisi tarafından manipüle edilmiş olabilir. Sabit kodlu bir güvenilir çözümleyici listesi kullanır: Cloudflare, Quad9, AdGuard, DNS.Watch vb. SafeFetch devre dışıysa Bundle Store bir InfoBar uyarısı gösterir. Kontrol Merkezi → Gizlilik ve Güvenlik üzerinden açıp kapatabilirsin.

Sistem ve imajlar

• /etc/os-release düzeltildi, böylece uygulamalar NebiOS'u artık "Ubuntu 10.2" olarak tanımlamıyor. Pop!_OS ve Linux Mint ile aynı kuralı izliyor.
• Nvidia ISO'su artık deneysel değil. 10.2 Nvidia live ISO'sundaki Vulkan hataları ve greetd sorunları çözüldü. Standart ISO'dan belirgin şekilde daha fazla test ve hata ayıklama gerektirdi, ama artık stabil.

Bu listeye girmeyen daha küçük düzeltmeler de var, artık sessizce daha iyi çalışan şeylerin her zamanki karması.

NebiOS 10.2.1, resmî web sitesinden indirilebilir durumda. Halihazırda NebiOS X kullanıyorsan, Bundle Store → Güncellemeler'i aç, güncellemeyi indir, ardından ~/Applications veya Launcher'dan "NebiOS Update"i çalıştır. SourceForge aynası önümüzdeki birkaç saat içinde hazır olacak.

İspanyolca çeviri hakkında

Nisan recap'i, vista tarafından yapılan İspanyolca çevirinin 10.2.1 ile birlikte geleceğini söylemişti. Gelmeyecek, ve bu vista'nın değil benim kararım.

Mantığı şöyle. Stable sürüm olmadan geçen iki ay yeterince uzun, ve 10.2.1 baştan beri odaklı bir hata düzeltme güncellemesi olarak planlanmıştı. Bir özellik sürümüne daha iyi oturan bir şey için tüm güncellemeyi geride tutmak mantıklı değildi. O yüzden çeviri 10.3'e taşınıyor, ki o zaten NebiOS X'in son özellik güncellemesi. vista daha fazla zaman kazanıyor, ve iş ait olduğu yere gidiyor. Kendisine ulaşıp bunları anlattım, vista da bunun daha iyi bir plan olduğunu kabul etti.

Çevirinin kendisi hâlâ devam ediyor. 10.3'e kadar kapsanacak birkaç yeni JSON dosyası da olacak, çünkü o zamandan beri yeni dizeler ekledim. Kusura bakma vista. Bu işe sıkı sıkı tutunduğun için teşekkürler.

Fastfetch artık NebiOS ve NebiDE'yi destekliyor

Bunun için topluluktan birinin eninde sonunda bir pull request açmasını bekliyordum; distro logoları fastfetch'e genelde böyle giriyor. Ama NebiOS X çıktığından beri sürekli aldığım geri bildirim, insanların bunu benim eklememi istemesiydi. Sonunda zaman ayırıp pull request'i kendim açtım. Yaklaşık dört günde merge edildi. CarterLi birkaç gün önce NebiOS ve NebiDE desteği içeren bir fastfetch sürümü yayınladı, ben de onu NebiOS depolarına çoktan ekledim ve elimden geldiğince güncel tutacağım.

Bir not: GitHub kullanan biri değilim. Onu yalnızca dış projelere katkı yapmak için kullanıyorum. NebiOS'un kaynak kodu her zaman GitLab'de oldu ve projenin yapısı gereği GitHub'a taşımak mümkün değil (her NebiOS sürümü bir GitLab alt projesidir).

NebiOS X halka açılalı bir yıl oldu

NebiOS X public beta'sı 12 Mayıs 2025'te çıktı. Yani bu ay birinci yaşını dolduruyor.

Ona ilk gerçekten bakan kişi bir teknoloji sitesi ya da incelemeci değildi. Gregor Czaykowski'ydi (Loading Artist), beta çıktıktan birkaç gün sonra bir Twitch yayınında NebiOS web sitesini açtı, ekran görüntülerine baktı, kendi çizgi romanlarının masaüstü widget'ı olarak çalıştığını fark etti ve epey emek verilmiş göründüğünü söyledi. (O yayın burada arşivlenmiş, görmek istersen.) Basın sonra geldi. It's FOSS'a RC4 sürümünü gönderdim, Ekim'de kapsadılar; bu, bir teknoloji yayınına ilk kez ulaşmamdı. Oradan kendi kendine devam etti, kimseden bir şey istemeden: 10.0 sürümü civarında YouTube kanalları ve yazılar, 10.1 boyunca daha fazlası, ve 10.2 civarında NotebookCheck ve ZDNet'ten DistroTube'a kadar daha geniş bir dalga. Ama sıra benim için önemli: önce bir karikatürist bir yayında, sonra geri kalan her şey.

Bir Linux dağıtımının "böyle" tanıtılmaması gerektiğini biliyorum. Bu hikâyenin bir teknoloji konferansında, bir stand ve bir basın kitiyle yaşanan bir versiyonu var. NebiOS öyle bir proje değil. Çizgi roman widget'ları, çıkartmaları, bir Wallpaper Engine'i, sanatçı iş birlikleri var. Bir sanatçının yayınında gösterilmesi NebiOS'un ne olduğuyla bir uyumsuzluk değil, ona yapılabilecek en doğru giriş.

Bir yılın sonunda: SourceForge'a göre 114 ülkede indirildi, DistroWatch'ta Türkiye kökenli distrolar arasında bir numara, ve hâlâ tek kişilik bir proje. Deneyen, bozan, raporlayan, çeviren ve kalan herkese teşekkürler. Hakkında yazılacak ikinci bir yılın olmasının tek sebebi bu.

Bu vesileyle, şimdiye kadar özel olan NebiOS arşivinin bir kısmını açıyorum. NebiOS X public beta ve release candidate sürümleri artık diskimg.nebios.org/archive adresinde mevcut. Bir uyarı: bunlar eski, yamasız test sürümleri, arşiv ve merak amacıyla tutuluyor, günlük kullanım için değil. Arşivin geri kalanı, daha eski NebiOS sürümleri ve onlardan öncesi, şimdilik özel kalıyor. O kısmı bir gün "The Origins of NebiOS" kapsamında düzgünce ele almak isterim, ama bir tarih veremem.

Gitmeden önce

Bitirmeden önce birkaç şey, bir kısmı NebiOS hakkında bir kısmı değil.

Önce proje hakkında. Önceki recap'te söylediğim gibi, 10.3 NebiOS X'in son özellik güncellemesi. İçinde ne olduğundan zamanı gelince bahsetmeye başlayacağım. Şimdilik, 10.2.1'de bir hatayla karşılaşırsan ya da raporlayacak bir şeyin varsa, geri bildirim kanalları her zamanki gibi açık: Discord, ya da e-posta ile [email protected] ve [email protected]. Sadece şunu bilmenizi isterim ki, önümüzdeki bir süre boyunca yavaş cevap verebilirim, sebeplerine aşağıda değineceğim. Kesin olan tek şey: 10.3'ten sonra NebiOS X bakım moduna girecek ve ben NebiOS 11'e geçeceğim. Bakım modu yalnızca hata düzeltmeleri ve genel güncellemeler demek, yani arayüz iyileştirmeleri gibi şeyler NebiOS X'te artık olmayacak. 10.0 çıktığında da bir kısmını geri tutmuştum, ya 11'e ertelemiş ya da yapmamaya karar vermiştim. 10.3'ten sonra tüm arayüz işi doğrudan NebiOS 11'e gidiyor.

Şimdi kişisel kısım. NebiOS dışında bahsetmek istediğim birkaç şey var. Biri, yaklaşık on gün önce doğum günümün olmasıydı. Artık 20 yaşındayım. İster NebiOS topluluğundan ister başka yerlerden konuştuğum kişilerden olsun, beni kutlayan herkese teşekkür ederim. Çok şey ifade etti.

Proje ayrıca bir süreliğine yavaşlayacak. Bir kısmı seyahat: 21 Mayıs'ta bir uçağım var ve iki farklı yere gideceğim. O seyahatlerden biri NebiOS'la bağlantılı: oradayken Chris McCoy (Safely Endangered) ile buluşmayı umuyorum. Belki sonrasında düzgünce yazarım, belki yazmam. Diğer kısım okul. Haziran benim için neredeyse tamamen finallerle geçecek, gerekirse bütünlemeler dâhil, yani o ay projede pek hareket beklemeyin.

Bir şey daha var, ve bu daha büyük bir tanesi: göç etmeyi planlıyorum. Hemen değil, ama karar verdiğim bir şey, ve bu seyahatin bir kısmının yaşanma sebebi de bu. Kısacası, bulunduğum yerdeki yaşam koşulları benim için artık sürdürülebilir değil, ve göç etmek buna verdiğim cevap. Burada daha fazla detaya girmemeyi tercih ederim. Belki başka zaman.

Bu post için bu kadar. Kaldığınız için teşekkürler, bir sonrakinde görüşürüz.

— Sarp M.